O krzyżu pisało wielu znanych ludzi.

Teolog Romano Guardini pisał tak: "Czyniąc znak krzyża, czyń go starannie. Nie taki zniekształcony, pośpieszny, który nie wiadomo, co oznacza. Czyń powoli duży, staranny znak krzyża: od czoła do piersi, od jednego ramienia do drugiego, czując, jak on cię całego ogarnia. Staraj się skupić wszystkie swoje myśli i zawrzyj całą siłę swojego uczucia w tym geście kreślenia krzyża... ".

A Wiktor Hugo powiedział: "Pierwsze drzewo wolności zostało zasadzone przed osiemnastoma wiekami na Golgocie. Pierwszym drzewem wolności - krzyż".

Kościół zawsze w Krzyżu Pana Jezusa widział ołtarz, na którym Syn Boży dokonał zbawienia świata.

Od śmierci Pana Jezusa na Golgocie krzyż stał się symbolem najwyższej miłości i ofia­ry. Dlatego umieszcza go Kościół: na szczytach swoich świątyń i kaplic, w domach wiernych, na drogach i rozdrożach, na liturgicznych szatach, na piersi swoich wyznawców. Krzyżami zasługi dekoruje się bohaterów po dziś dzień i to we wszystkich krajach o tra­dycji chrześcijańskiej. Światowy związek Czerwonego Krzyża ma również w swoim znaku symbol krzyża.

Krzyż stał się także symbolem cierpienia i pokuty. Sam Jezus Chrystus wskazuje nam również tę symbolikę krzyża, kiedy mówi:"... Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje..." /Mt 16,24/.

Od I wieku spotykamy krzyże wypisywane, rysowane czy ryte graficznie i to w naj­różnorodniejszych formach i symbolice, której postacią główną jest zawsze Jezus Chrystus.

Od wieku IV spotykamy krzyże bez Ukrzyżowanego, ale za to bogato wykładane szlachetnymi kamieniami i złotem. Ich forma jest także różna. Tak np. spotykamy krzyże: Chrystusa, Piotra, Andrzeja, krzyż etiopski, ormiański, jerozolimski, itp.

Od wieku XII datują się krzyże współczesne, pełne wyrazu cierpienia i grozy,.

Najdawniejszy krzyż znaleziono w Herkulanum, na ścianie jednego z domów zasypanego przez wulkan Wezuwiusz w r. 63 i 79.Krzyż Chrystusa i dokonane na nim zba­wienie świata chrześcijanie uplastyczniali także "znakiem krzyża". Początkowo czyniono krzyż nad przedmiotami, kreśląc go dłonią. Miał on być wyznaniem wiary, chronić od nieszczęść, sprowadzać Boże błogosławieństwo. Kościół zachował ten zwyczaj, kiedy w liturgii tak często swoich wiernych błogosławi.

Szczególnym nabożeństwem do św. Krzyża wyróżniła się św. Helena, cesarzowa, która, wg podania, tak długo jego śladów szukała, aż go odnalazła. Nie mniejsze nabożeństwo do św. Krzyża miał jej syn, cesarz Konstantyn, który ku czci drzewa Krzyża Chrystusa miał wystawić bazylikę, wielkością i świetnością przewyższającą wszystkie pałace królewskie.

Jednak na wielką skalę kult krzyża zapoczątkowało średniowiecze, kiedy to bardzo ży­wo i powszechnie rozwinął się kult Męki Pańskiej. Wiele krzyżów wsławiło się w świecie nadzwyczajnymi łaskami, uchodząc za cudowne. Również wiele kościołów wystawiono ku czci świętego Krzyża.

(gaetka rok 1997)